तथागत बुद्धांचे जीवन हे करुणा, प्रज्ञा आणि शांततेचे अद्वितीय उदाहरण आहे. त्यांनी मानवी दुःखाचा शोध घेतला आणि त्यावर उपाय म्हणून चार आर्यसत्ये व अष्टांगिक मार्ग यांचा उपदेश केला. त्यांचे जीवन केवळ धार्मिक प्रवास नव्हे, तर मानवी मूल्यांचे पुनर्निर्माण करणारी एक प्रेरणादायी कहाणी आहे. प्रख्यात विचारवंत आणि समाजसुधारक प्रा. धर्मानंद कोसंबी यांनी लिहिलेल्या या पुस्तकात बुद्धांच्या जीवनातील विविध प्रसंग आणि त्यांच्या उपदेशांचा सविस्तर आढावा घेण्यात आला आहे. साध्या, ओघवत्या आणि मनाला भिडणाऱ्या भाषेत मांडलेला हा ग्रंथ वाचकांना ज्ञानप्राप्तीच्या प्रवासात सहभागी करून घेतो.

या पुस्तकात वाचकांना… * बुद्धांचे बालपण, राजवाड्यातील जीवन आणि वैराग्याची सुरुवात * ज्ञानप्राप्तीसाठी केलेली तपश्चर्या * धर्मचक्रप्रवर्तन आणि संघाची स्थापना * समता, अहिंसा आणि बंधुभावाचा संदेश * बुद्धांच्या महत्त्वपूर्ण उपदेशांची मांडणी अत्यंत सोप्या आणि समजण्यासारख्या भाषेत अनुभवता येते. ‘बुद्धलीलासारसंग्रह’ हे केवळ वाचनासाठी नसून जीवनासाठी दिशादर्शक ठरावे, हीच त्याची खरी विशेषता आहे. ‘ब्राह्मणांचे कसब’ हे महात्मा जोतीराव फुले यांचे एक सुप्रसिद्ध पुस्तक आहे, ज्यामध्ये त्यांनी भारतीय समाजातील जातिव्यवस्थेचा आणि विशेषतः ब्राह्मणांच्या इतर जातींवरील प्रभावाचा तपशीलवार ऊहापोह केला आहे. हे पुस्तक काव्यरूपात असून, समाजातील दुर्बल आणि शोषित घटकांमध्ये जागृती करण्यासाठी लिहिले गेले आहे. या पुस्तकाद्वारे फुले यांनी समानता व सामाजिक सुधारणा यांचे महत्त्व स्पष्ट केले आहे. हे पुस्तक त्यांच्या व्यापक सामाजिक सुधारणा अजेंड्याचा एक भाग आहे.

प्रस्तुत पुस्तकात पुढील विषयांचा समावेश आहे : जातीयतेवर आधारित शोषणावर भाष्य. ब्राह्मणांच्या धर्मवर्चस्व व प्रथा यांचा उलगडा. समाजातील अन्याय आणि विषमता यांवर उपहासात्मक टीका. शिक्षण आणि ज्ञान यांचे महत्त्व समता आणि बंधुता यांविषयीचे विचार ब्राह्मण समाजाच्या मार्गदर्शनावर प्रश्नचिन्ह. स्त्रीशिक्षणाचा आग्रह आणि महत्त्व महात्मा फुले यांनी त्यांच्या प्रखर शब्दांनी समाजातील अशिक्षिततेला आणि अज्ञानाला उजागर केले आहे. हे पुस्तक त्यांच्या सामाजिक क्रांतिकारक विचारांचे अप्रतिम उदाहरण आहे. हे मराठी पुस्तक वाचकांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.